Każdy inwestor, jeszcze przed podjęciem prac chce poznać koszty ewentualnych prac wykopaliskowych. W archeologii kalkulowanie kosztów wykopalisk jest bardzo karkołomną sprawą – nigdy do końca nie możemy być pewni, co znajdziemy pod ziemią i jak długo mogą trwać wykopaliska archeologiczne. Dużo prostszą sprawą jest kalkulacja kosztów nadzoru archeologicznego.
Na koszty prac archeologicznych, świadczących przez firmy archeologiczne największy wpływ mają: wielkość wykopalisk, nagromadzenie obiektów archeologicznych na stanowisku i ewentualny koszt ich opracowania. Dodatkowym kosztem jest kwerenda źródłowa poprzedzająca wykopaliska.
Tak więc, w przypadku badań archeologicznych, dokładna kalkulacja kosztów jest bardzo utrudniona. Zawsze należy pamiętać, iż w praktyce ustalenie faktycznego kosztu przeprowadzonych badań jest możliwe dopiero po ich zakończeniu.
Archeologiczne usługi wykopaliskowe mogą być rozliczane na trzy sposoby:
Pierwszy to kosztorys wynikowy, gdzie prace archeologiczne finansowane są na bieżąco zgodnie z ponoszonymi przez wykonawcę kosztami, a rozliczne ostateczne następuje po przedłożeniu wszelkich poniesionych kosztów. W tym wypadku inwestor ani archeolog czy firma świadcząca usługi archeologiczne nie jest w stanie określić koniecznych nakładów przed ukończeniem badań;
Drugą opcją, bardziej popularną i rozpowszechnioną kosztorys ryczałtowy: Przyjmuje się stały koszt przebadania jednego ara stanowiska archeologicznego. Zaletą tego rozwiązanie jest to, że ustala się niezmienny koszt przeprowadzenia badań zależny jedynie od wielkości obszaru objętego pracami archeologicznymi;
Kosztorys relatywny: Określa się w tym wypadku koszt przebadania ara typowego stanowiska archeologicznego. Następnie na podstawie wyników badań rozpoznawczych określa się za pomocą systemu powikłanych współczynników, odpowiadających wymienionym wcześniej czynnikom kształtującym koszty badań wykopaliskowych, stopień komplikacji stanowiska. Na ich podstawie określa się koszt badań jednej jednostki powierzchni. Mnożąc tą kwotę przez powierzchnię stanowiska, otrzymujemy przybliżony koszt badań. Wypłata następuje po przebadaniu stanowiska. Ostateczny koszt badań oblicza się weryfikując zastosowane modyfikatory z faktyczną sytuacją badawczą na stanowisku.