Za późny renesans można uważać okres od śmierci Angolo Bronzino, 1503-1572, Salviati, Giorgio Vasari, Rafaela ai po Carraccich, ok. 1520-1600. Charakter 1512-1574, Allori i m. W Rzymie bardziej rafaelowski późnego renesansu krystalizuje się najpierw w malarstwie weneckim i tam najdłużej trwa. W Rzymie mówień za Grzegorza XIII, 1572-1585, i Sykstusa V, zyskuje przewagę po Sacco di Roma, 1527, posępna 1585-1590. O wiele miekszy, staranniejszy Federico w nastroju tradycja Michała Anioła – tłumiąc takie Barocci, ok. 1537-1612, i jeso liczni naśladowcy. naśladowców Rafaela, jak Giullo Romana, 1499-1546, Potem wszędzie przenikanie elementów weneckich, od i Perino del Vaga, 1499-1547. Punkt szczytowy ma- których Florencja odcięta się już w połowie XVI w. nieryzmu rzymskiego za Pawła III do Pawła IV; repre- Carracciowie (Lodovico, 1555-1619, Annibałe, 1560-zentantami najpierw północni Włosi (jak Sebastiana 1609) wiążą tradycję pólnocnowłoska Correggia t ele-del Plombo, ok. 1485-1547, Marcello Yenusti i in.), mentami rzymskimi i weneckimi; szerokie, tworzące potem Toskańczycy (jak Daniele da Yolterra). We szkole oddziaływanie na pełne Wiochy. O El Graco Florencji: Pontormo, 1494-1557; Rosso Fiorentino, mowa przy sztuce Hiszpanii.
Manieryzm a późny gotyk.
Zwracano już najczęściej uwagę na zbliżenie się późnego renesansu do sztuki średniowiecznej. Polega ono na podporządkowywaniu przedstawianego informacji ideowej. Postacie, architektura, krajobrazy, ba, nawet koloryt jako nosiciel nastroju uczuciowego, służą ukazywaniu sensu moralnego lub religijnego. Tematu obrazów nie maluje się ze względu na niego samego, z przyjemności z powodu zawartego w nim piękna. Załamuje się wesoły blask barw, zniekształca gładką piękność, bowiem spojrzenie patrzącego nie powinno zatrzymywać się na tych powierzchownych wdziękach, ale kierować się ku temu, co nadzmy słowe.
Dodatkowo istnieje w dziedzinie formalnej malarstwa krajów północnych także bierne poddawanie się wpływowi elementów późnogotyckich: formy renesansowe o odcieniu manierystycznym mieszają się naturalnie z późnogotyckimi i długo nie dostrzegano sprzeczności obu tych światów formalnych; wyraziście oddzieliło je dopiero krytyczne oko historyka sztuki. W wypadku powyższym jest zwłaszcza znamienny fakt, że formy późnego renesansu uległy wpływom ukształtowanym poprzez gust późnogotycki.
Ornament późnego renesansu
Nastrój epoki, nie uświadamiany sobie wyraźnie dosłownie przez jego nosicieli, wyraża się zawsze najbardziej niedwuznacznie w ornamencie. Jego formy nie są obciążone żadną przedstawieniową treścią i nie są skrępowane żadną nazbyt surową tradycją, chociaż za każdym razem znajdują się w nurcie właściwej tradycji. Grę form ornamentu można porównać z pismem, w którym odbija się nieświadomie w ramach form konwencjonalnych stan psychiczny i fizyczny piszącego.
Wczesny renesans faworyzował ornament „arabeskowy”, który nie był wcale pochodzenia arabskiego, ale rzymskiego: wdzięczne, faliste i spiralne wici akantu, kandelabry roślinne i tym podobne., które można było przekładać na język naturalności, jak np. w kolorowych wieńcach majolik Robbiów. Te żywe i świeże, jasne i szczere formy nie odpowiadają już powadze nowej epoki.
